دین برادری

    شناخت چند شخصيت وهابي معاصر :

    مرجعيت ديني در عربستان از آغاز سلسله پادشاهي آل سعود تاكنون با علماي وهابي بوده است. نام “بن باز” مفتي سابق عربستان براي بسياري از ما آشناست. نام كامل وي “عبد العزيز بن باز” است. وي در سال 1330هجري قمري متولد شد. پس از سالها تحصيل نزد علماي وهابي و تسلط بر اصول مذهب وهابي در سال 1350ق به سمت قاضي منصوب شد اما همچنان به مطالعات خود درباره وهابيت ادامه داد. بعدها به مقام “مفتي اعظم عربستان” دست يافت. وي تاليفات بسياري در اثبات مذهب خود و رد مذاهب ديگر دارد. دشمني او با شيعيان زبانزد خاص و عام است و ماجراهاي جالبي در اين باره بر سر زبانهاست. مي توان رابطه اي بين منافع آل سعود و فتواهاي اين مفتي وهابي يافت. سرانجام در سال 1420 هجري قمري در سن هشتاد و نه سالگي درگذشت. اندكي پيش از مرگ “بن باز” در سال 1419ق سير  تحولات به سويي پيش رفت كه حتي مفتيان وهابي نيز دانستند كه شتابزدگي در صدور حكم ارتداد و تكفير مسلمانان به زيان خودشان خواهد بود از اين رو بيانيه اي صادر كرده همگان را از شتابزدگي در تكفير ديگران بر حذر داشتند. اين بيانيه نقطه عطفي در تاريخ وهابيت به شمار مي رود و به روشني اثبات كرد كه شيوه تكفير قابل ادامه نيست.
     شخصيت دوم در ميان علماي وهابي عربستان “محمد بن صالح العثيمين” نام دارد كه در 1347 هجري قمري در قصيم عربستان متولد شد و پس از سالها تحصيل از جمله شاگردي نزد “بن باز” در شمار مفتيان طراز اول عربستان درآمد. وي در سال 1421ق درگذشت. نظرات فقهي او نزد وهابيان در حد نظرات “بن باز” ارزشمند تلقي مي شود.
    “عبدالعزيز آل شيخ” مفتي كنوني عربستان از نوادگان “محمد بن عبدالوهاب”(بنيانگذار مذهب وهابيت) مي باشد. وي در سال 1362هجري قمري متولد شد. سالياني در محضر علماي وهابي از جمله “بن باز” شاگردي كرد و به منصب “قائم مقام مفتي اعظم” دست يافت تا اينكه در سال 1420ق با درگذشت “بن باز” از سوي پادشاه عربستان به مقام مفتي اعظم منصوب شد و همچنان در اين مقام باقي است.
    “بن جبرين” آخوند وهابي ديگري است كه به فتواهاي تند و تكفير شيعيان مشهور است. وي متولد سال 1353هجري قمري است و نزد “بن باز” شاگردي كرده است. در حال حاضر شايد بتوان او را تندروترين مفتي عربستان به شمار آورد كه بي وقفه به شيعه تهمت و افترا مي بندند.
    “سلمان العوده” (متولد 1376هجري قمري) يك وهابي تجديدنظر طلب است كه معتقد است بايد از شدت حمله به شيعيان كاسته شود. وي دريافته است كه ديگر نمي توان با ادبيات تكراري “تكفير” و “ناسزا” به پيش رفت و از اين پس بايد با شعار “گفتگو” وهابيت را تبيين نمود. به همين دليل در ميان وهابيان مخالفاني دارد. يكي از ويژگيهاي نسل جديد آخوندهاي وهابي اين است كه با شبكه هاي ماهواره اي قرارداد مي بندند و از رسانه ها و اينترنت استفاده بهينه مي كنند. بايد دانست طبق عقيده وهابيان هر كس با قرآن آشنا باشد و كتاب صحيح بخاري و صحيح مسلم را خوانده باشد مي تواند براي خود فتوا بدهد!! از اين رو بسياري از آخوندهاي وهابي پس از مدتي تحصيل شروع به فتوا دادن مي كنند و در اين كار نوعي رقابت و همچشمي نيز مشهود است. بسياري از آنان شماره تلفن همراه خود را براي پاسخ به سوالات شرعي آقايان و خانمها در اختيار عموم قرار مي دهند.

    بروز يك جريان تجديدنظر طلب در درون وهابيت :
    در درون وهابيت قشر معتدلي در حال ظهور و بروز است. اين قشر كه بيشتر از نسل تحصيل كرده و جوان تشكيل شده و حتي بعضي از اساتيد و علماي بزرگ آنان با آنها هماهنگ هستند، مسلمانان را متهم به شرك نمي كنند و از خون ريزي بيزارند و از گفتگوهاي منطقي و دوستانه بين مذاهب اسلامي استقبال مي كنند. آنان ضمن تجديد نظر در افكار خشونت آميز گذشته، حاضر به تعامل با ساير مسلمانان جهان هستند.
     شايد بتوان از “شيخ حسن بن فرحان مالكي” به عنوان برجسته ترين و شجاع ترين وهابي تجديدنظر طلب ياد كرد. وي كتابي تحت عنوان “داعيه وليس نبيا” را نوشت و در اين كتاب گفت كه “محمد بن عبدالوهاب تنها يك مبلغ ديني بوده و هرگز يك پيامبر معصوم نبوده است” وي خواستار تجديدنظر در برخي از رفتارهاي وهابيان بويژه شتابزدگي در تكفير و قتل ديگران شده است. البته انتشار اين كتاب خشم تندروها را برانگيخت و نويسنده آن را كافر و مرتد ناميدند. براي اطلاع بيشتر درباره اين جريان تجديدنظر طلب مي توانيد به كتاب “وهابيت بر سر دو راهي” نوشته آيت الله ناصر مكارم شيرازي(دام ظله) كه در پايگاه اينترنتي ايشان قابل دانلود است، مراجعه فرماييد.
   
    منابع درباره موضوع وهابيت :
     كتابهاي مفيدي درباره وهابيت منتشر شده است. در صورتي كه مايل باشيد درباره وهابيت مطالعه عميق تري داشته باشيد مي توانيد به آثار زير مراجعه كنيد. ما نيز در نگارش اين مقاله برخي از اين آثار مراجعه كرده ايم : 

آيين وهابيت تأليف: آيت الله جعفر سبحاني 

پاسخهاي جوان شيعي به پرسشهاي وهابيان      تأليف: محمد طبري ؛ انتشارات مشعر 

تاريخچه، نقد و بررسي وهابيها  تأليف: سيد ابراهيم سيد علوي

فرقه وهابي و پاسخ به شبهات آنها    تأليف: سيد محمدحسن قزويني  ترجمه: علي دواني

نظري بر تاريخ وهابيت   تأليف: زهرا  مسجدجامعي 

وهابيان   تأليف: علي اصغر فقيهي

وهابيت از ديدگاه مذاهب اهل سنت    تأليف: محمدباقر خالصي

وهابيت بر سر دو راهي    تأليف: آيت الله ناصر مكارم شيرازي(اين كتاب در پايگاه اينترنتي ايشان قابل دانلود است: سايت مكارم   http :// /persian/www.makaremshirazi.org

دعوي المناوئين     تأليف: شيخ احمد زيني دحلان الشافعي

الدرر السنية في الردّ علي الوهابية    تأليف: شيخ احمد زيني دحلان الشافعي

الانتصار للأولياء الأبرار    تأليف: شيخ طاهر سنبل الحنفي

الردّ علي الوهابية    تأليف: عبدالمحسن الاشيقري الحنبلي

فصل الخطاب في الردّ علي محمد بن عبدالوهاب   تأليف: سليمان بن عبدالوهاب(برادر محمد بن عبدالوهاب)

الفرقة الوهابية في خدمة مَن؟    تأليف: سيد ابوالعلي التقوي

مقاله "ابن تيميه" در دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، ج؛ 3 نوشته عباس زرياب خويي (قابل دسترسي از طريق سايت دايرةالمعارف بزرگ اسلامي و پايگاه  http:// www.tebyan.com

مقاله "السلفيه" در دايرةالمعارف ويكيبيديا عربي