علامه فضل الله ؛ آنگونه که بود نه آنگونه که مي گويند
علامه فضل الله ؛ آنگونه که بود
برگرفته از وبلاگ عربی معاصر (نوشته اسلام ملکی معاف)این روزها خيلي ها درباره مواضع سیاسی و مذهبی علامه سید محمد حسین فضل الله لبنانی(ره) در اينترنت جستجو می کنندو بنده نیز به عنوان یکی از کسانی که از اوایل دانشجویی تا کنون با آثار و مواضع ایشان آشنایی داشته ام بخشی از اطلاعاتم را در اینجا ارائه می کنم تا حقایق همانگونه که هست بدون افراط و تفریط به دوستان وبلاگم برسد.
از دوران دبیرستان و بلکه پيش از آن نام علامه فضل الله را در روزنامه ها با عنوان « روحانی برجسته لبنانی » می دیدم. مواضع ایشان همیشه از همان جنسی بود که یک مسلمان انقلابی ایرانی می پسندد. مرجعیت ایشان در آن زمان مطرح نبود زیرا بزرگانی همچون آية الله گلپایگانی و اراکی در قم و آية الله خویی در نجف تشریف داشتند و آقای فضل الله از نظر سنی بسیار جوانتر از آنان بود. وی از فارغ التحصیلان حوزه نجف اشرف و از شاگردان آية الله خویی بود و از آن بزرگوار با عنوان « استاذ الفقهاء » یاد می کرد.
بعدها که برای ادامه تحصیل وارد دانشگاه امام صادق(ع) شدم در همان روزهای نخست یک همدرس از سوریه داشتیم به نام « إحسان حسّانی صوفان » که بعدها در شبکه العالم مشغول به کار شد و در حال حاضر خبری از ایشان ندارم و امیدوارم هر جا هست سالم و موفق باشد. این دوست و همدرس عرب ما ، هم علاقمند به انقلاب اسلامی ایران بود و هم دوستدار علامه فضل الله لبنانی. او می گفت آقای فضل الله با آية الله خامنه ای روابط صمیمانه دارد اما برخی از فضلای قم از او خوششان نمی آید و علتش آنست که فضل الله با برخی از دیدگاههای افراطی مذهبی که گاهی به خرافات شباهت دارد مخالف است. می گفت: آقای فضل الله هم بسیار روشنفکر و هم بسیار فعال است؛ هفته ای یکبار به سوریه می رود و در آنجا به سخنرانی و پاسخ گفتن به پرسشها و مشکلات دینی مردم سوریه به ویژه شیعیان می پردازد. همچنین درباره تلاش نافرجام صهیونیستها برای ترور علامه فضل الله و اینکه ایشان چگونه بنا به تقدیر الهی و بگونه ای معجزه آسا از آن حادثه جان به در برده بودند صحبت کرد. به عنوان نمونه به یک مورد خاص از اختلاف دیدگاههای میان برخی فضلای قم و علامه فضل الله و اظهارات شدید اللحن یکی از بزرگان قم بر ضد علامه فضل الله نیز اشاره کرد که فضل الله را یک گمراهِ گمراهگر (ضالّ مُضِلّ ) نامیده بود!!!!!! بعدها فهمیدم که این تعبیر درباره علامه فضل الله ناشی از داوری شتابزده و غیرمنصفانه بوده است.
اینها انگیزه ای شد که به کتابخانه دانشگاه مراجعه و آثار علامه فضل الله را تورق کنم. از نخستین کتابهایی که از ایشان دیدم چند جلد پاسخ های ایشان به پرسش های مذهبی، سیاسی و قرآنی بود که با عنوان « الندوة » منتشر شده بود. همچنین بعدها جلد اول استفتائات فقهی ایشان را در همانجا یافتم. برای برخی از تحقیقات درسی ام به تفسیر ارزشمند ایشان تحت عنوان « مِن وحي القرآن » نیز مراجعه کردم. بدین ترتیب کم کم با دیدگاههای خاص علامه فضل الله و نظرات احیانا شاذ ایشان آشنامی شدم و چون درباره ایشان تعصب خاصی نداشته و ندارم ، کتابهای مخالفان و منتقدان جدی ایشان همانند علامه سید جعفر مرتضی عاملی لبنانی (دام ظله) را نیز مطالعه کردم از قبیل مأساة الزهراء (س) و سایر کتاب ها.
در مجموع برداشت من به عنوان یک دانش آموخته رشته الهيات و معارف اسلامي اینست که افراط و تفریط نابجايي درباره علامه فضل الله رخ داده است. ایشان شاید اشتباهاتی در برخی مواضع عقیدتی یا مذهبی داشتند اما انتقادهای نیش داری که نسبت به ایشان مطرح شده و می شود نیز آلوده به افراطیگری و احيانا بي انصافي است. مخالفان ایشان چند جلد کتاب در ردّ بر ایشان نوشته اند که برخی از انها به فارسی هم ترجمه شده است. با مطالعه بخش مهمی از آثار علامه فضل الله و آثار منتقدان ایشان به این نتیجه رسیدم که افراط و تفریط در هر دو گروه هست. حتی نقدهایی که علامه جعفر مرتضی عاملی (حفظه الله) بر علامه فضل الله نوشته است طبق شیوه معمول ایشان - گرچه مستند است - اما ناشی از یک نگاه خاص است و گاهی از بیطرفی علمی فاصله می گیرد. به نظر اين جانب ، علامه جعفر مرتضی - ضمن احترام به خدمات عظیم و مقام والای علمی ایشان - در مواردی از این طرف بام افتاده اند همانطور که علامه فضل الله گاهی از آن طرف بام افتاده بودند. گاهی یک بحث علمی بسیار مستند ارائه می شود بگونه ای که برای مخاطبان عام کاملا قانع کننده است زیرا ارجاعات و فهرست منابع آن بسیار غنی است اما اگر همین بحث علمی را به یک متخصص بدهیم اشکالات مبنایی کار را برای ما بیان خواهد کرد. اين اشکال در برخی از آثار منتقدان علامه فضل الله مشهود است.
گفتنی ها درباره علامه فضل الله بسیار است اما آنچه باید در این فرصت گفته شود اینست که اخیرا فتواها و مواضع سیاسی عجیبی به ایشان نسبت داده می شود که درستی آنها معلوم نیست. به یاد دارم که در سلسله کتابهای الندوة ایشان خواندم که ایشان از انتساب فتواهای دروغین به خود گله کرده بودند. دقیقا معلوم بود پس از طرح مسأله مرجعیت ایشان یک موج مخالفت شدید بر ضد ایشان شکل گرفته است. مثلا یکی از دوستان به من گفت : "علامه فضل الله ازدواج موقت با دختر دوشیزه بدون اذن پدر را جایز می داند!!" اما من بلافاصله یادم آمد که خودم در فتاواهای ایشان خوانده بودم که فرموده بودند : "باید احتیاط شود و اذن پدر در ازدواج دختر شرط است."
نمونه ديگر از شايعات اینست که از ایشان نقل می کنند که قائل به ولایت فقیه نبوده است در حالیکه در رساله توضیح المسائل ایشان که تحت عنوان « فقه الشریعة » در 3 جلد منتشر شده و از طریق سایت ایشان قابل دسترسی و دانلود است در صفحه 8 مسأله 23 ، ولایت فقیه در اداره شؤون امت و اداره مسایل سیاسی و اجتماعی جامعه به صراحت تأیید و تأکید شده و در ادامه می گوید : « ... اگر (ولی) فقیه دستوری بدهد واجب است از آن اطاعت شود و سرپیچی از آن جایز نیست ... » وی حتی در ادامه می گوید : « اگر کسی خودش مجتهد باشد و دستور ولی فقیه را نادرست بداند باز هم حق ندارد مخالفت علنی کند بگونه ای که موجب تفرقه و ضعف امت اسلامی و هرج و مرج شود.»
بنده خودم به ياد دارم در حدود سال 1376 نوار یک سخنرانی از علامه فضل الله را گوش کردم که در آنجا ادله عقلی امام خمینی(ره) برای اثبات ولایت فقیه را ستوده و دارای استحکام دانسته بود. البته ایشان از نقد دیدگاههای فقهی امام خمینی(ره) پرهیز نمی کرد و به خوبی معلوم بود ضمن ارادت به امام آرای ایشان را با استقلال فکری کامل و از جايگاه يک مجتهد و صاحبنظر ارزیابی می کند.
نکته دیگر شایعاتی است که می گوید علامه فضل الله به عصمت يا مظلومیت حضرت زهرا (سلام الله علیها) اعتقاد نداشته است. در حالیکه سخن ایشان چیز دیگری بوده و صرفا درباره جزئیات این ظلم تأملاتي مطرح کرده بودند و بس. بخشی از دیدگاه ایشان درباره ماجرای جانسوز حضرت زهرا (سلام الله عليها) در سایتشان چنین منعکس شده اینست: « ... الثابت أنها عليها السلام ظلمت وأوذيت ولم تحفظ وصية النبي (ص) فيها وفي سائر أهل البيت (ع) و قد ثبت الإعتداء على البيت العلوي بالتهديد بالإحراق ... » ترجمه : « ... آنچه قطعی است اینست که آن حضرت مورد ستم و آزار واقع شدند و به وصیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره آن حضرت و سایر اهل بیت (علیهم السلام) توجه نشد و مسأله یورش به خانه علی (ع) و تهدید به آتش زدن خانه ثابت شده است ... »
البته ایشان با خرافات از قبیل قمه زنی و عمرکشون شديدا مخالف بودند اما در اعتقاد راسخشان به حقانیت تشیع و اهل بیت (ع) ذره ای تردید وجود ندارد چنانکه از همه آثارشان پیداست. بویژه دوستانم را که به متون ديني عربی معاصر علاقه دارند توصیه می کنم کتاب « نظرة إسلامية حول الغدير » را که از آثار ارزشمند ایشان است مطالعه کنند. در لینک زیر می توانید برخی از آثار علامه فضل الله را دانلود کنید :
http://arabic.bayynat.org.lb/kotob/index.htm
اما درباره مواضع سیاسی ایشان باید بدانیم که در نجف از دوستان شهید سید محمدباقر صدر (ره) بودند و حضور امام خمینی(قدس سره) در نجف را نيز درک کرده اند و برای حضرت امام (ره) احترام فراوان قایل بودند. سپس در لبنان همزمان با امام موسی صدر به فعالیت سیاسی و فرهنگی در لبنان همت گمارند. به ياد دارم يکبار در مصاحبه با شبکه الجزیره وقتی مجری برنامه که یک مسیحی لبنانی بود سخنی نیش دار درباره امام خمینی و انقلاب اسلامی گفت ، علامه فضل الله بر آشفت و از تجربه ایران دفاع کرد و ارادت خود به امام خمینی(ره) را صریحا ابراز نمود. من خود مقاله ای از علامه فضل الله درباره امام خمینی خواندم که ضمن تمجید از ابعاد شخصیت امام(ره) ، بر خلوص انقلاب امام و عنایات غیبی به آن تأکید کرده بود.
در سالهای اخیر نيز یکی از محورهای ثابت خطبه های نماز جمعه فضل الله در بیروت مسأله هسته ای ایران و دفاع از انقلاب اسلامي ايران در مقابل هجمه های تبلیغاتی جهان غرب و رسانه هاي عربی بود. اما مواضع ایشان درباره وجوب جهاد با اسرائیل و حمایت از مقاومت اسلامی لبنان و فلسطین نیز اظهر من الشمس است و نیازی به بیان ندارد. ایشان در جریان جنگ سی و سه روزه لبنان در حمایت از حزب الله سنگ تمام گذاشت تا جایی که رهبر معظم انقلاب حضرت آية الله العظمی خامنه ای در همان وقت پیام تقدیر و تشکر خطاب به علامه فضل الله صادر فرمودند.
بنده به عنوان کسی که نظرات ایشان را از سالها پیش - چه در زمینه فقه و چه در زمینه عقاید و چه در زمینه مسایل سیاسی- بطور اجمالی مطالعه کرده ام به دوستانم عرض می کنم که درباره شایعات مربوط به ایشان زودباور نباشید و به سایت رسمی ایشان مراجعه کنید یا از طریق ایمیل از دفتر ایشان جویا شوید. ضمنا در لینک زیر می توانید با جستجوی کلیدواژه مورد نظر خود پاسخ پرسشهای مورد نظر خود را از سایت ایشان بیابید :
http://arabic.bayynat.org.lb/ahdathwakadaya/secat.aspx
در هر حال هیچکس نباید خدمات عظیم علامه فضل الله به اسلام و تشیع و مقاومت و انقلاب اسلامی را نادیده بگیرد. بی تردید ایشان یکی از مفاخر تشیع در دهه های اخیر بودند. درباره اندیشه های نو و اجتهادات فقهی و عقیدتی ایشان نیز باید از تصدیق شایعات بی اساس پرهیز کنیم. قطعا اگر اهل فن و متخصصان ، نظرات ایشان و نقدهای آنها را مورد مطالعه جدی قرار دهند مبانی فکری علامه فضل الله روشن تر می شود و به داوری واقع بینانه ای درباره ایشان دست خواهیم یافت. چه بسا ایشان در برخی از مسایل فتوحاتی داشته باشند و ابواب نویی در پیش روی حوزه های علمیه گشوده باشند.
لینک سایت عربی علامه فضل الله - که حاوی فایلهای صوتی و متنی سخنرانی ها و آثار ایشان است ، اينست :
و زندگینامه ایشان را به فارسی می توانید در لینک زیر مطالعه کنید :
http://abna.ir/data.asp?lang=1&id=194348
امیدوارم در آینده بتوانم برخی از دیدگاههای ایشان را به نقل از سایت رسمی ایشان برای دوستان وبلاگم عرضه کنم.
کلیدواژه های این مطلب : نچه دیدگاهی چطور چگونه چرا چه چیز چيز آیا آيا روابط رابطه نظر انديشه اندیشه عصمت ولایت عصمت ائمه ایمه امامان حضرت زهرا سلام الله علیها عليها مظلومیت مظلوميت إحراق الباب آتش زدن در خانه حضرت زهرا قیاس در فقه قياس در عصر غیبت غيبت مهدي عجل الله فرجه سياسي سیاسی مواضع موضع چه موضع مواضعی مواضعي مواضع نگاهی به شایعات درباره علامه فضل الله ؛ حقايقي درباره مواضع سياسي ، مذهبي و فقهي علامه سيد محمد حسين فضل الله (قدس سرّه) نظر علامه فضل الله درباره ولایت فقیه ولايت فقيه جمهوري اسلامي ايران جمهوری اسلامی ایران مظلومیت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها مظلوميت حضرت زهرا آتش زدن در خانه حضرت زهراء زهرای مرضیه صلوات الله علیها ازدواج با دختر باکره بدون اذن پدر فتوای العلامة السيد محمد حسين فضل الله اللبناني المرجع المتنور المتفتح الفکر مرجع القرن مرجع لبنان السید حسن نصر الله امین عام حزب الله اللبنانی السيد حسن نصر الله امين عام حزب الله اللبناني حفظه الله رحمه الله رحمة الله علیه عليه السید جعفر مرتضی العاملی السيد جعفر مرتضی العاملي مرتضی مأساة الزهراء خلفيات مأساة الزهراء ماساه الزهرا الزهراء ماساة رجعت آیت الله سید علی خامنه ای رابطه فضل الله با رهبری رهبر معظم انقلاب آیت الله العضما العظما العظمی العظمي خلمنه ای الخامنئی الخامنائی الإمام الخامنئي قم ، النجف الاشرف ، لبنان و ايران المقاومة مقاومت اسلامی لبنان
درباره اسلام دور از خرافات كه به تقریب و وحدت برادران مسلمان فرا مي خواند و ضرورت پرهيز از افراط و تفريط فرقه ای ، نگاه ديني عقلاني و تحقيقي به جاي تأكيد صرف بر احساس